Latin Amerika şiirinin güçlü sesi Pablo Neruda, 38 yıl önce 23 Eylül 1973’de aramızdan ayrılmasına rağmen şiirleriyle umudun sesi olmayı sürdürüyor

HABER MERKEZİ (21.09.2011)- Pablo Neruda 12 Temmuz 1904'de Güney Şili'de doğar. Babası lokomotifçi, doğumundan hemen sonra ölen annesiyse öğretmendi.

Neruda daha 15 yaşındayken taşra gazetelerindeki edebiyat eklerini düzelterek edebiyatla bağ kurar. 1924’de yazdığı ilk şiiriyle katıldığı edebiyat yarışmasında burs kazanan Neruda, Santiago’da üç yıl Fransız Edebiyatı öğrenimi görür ve gazeteci olarak çalışmaya başlar.

1924 yılında yayınladığı Yirmi Aşk Şiiri ve Umutsuz Bir Şarkı kitapları Latin Amerika’da geniş kitlelere ulaşan şiir kitaplarını yayınlar. Zamanla şiire ilgisi daha da artan Neruda, 1927 yılında diplomat olarak çalışmaya başlar ve Güneydoğu Asya’da konsolosluk yapar. Toplumsal sorunlar nedeniyle yaşamının en çok acı veren dönemi olarak değerlendirdiği 1927-1936 yılları arasında Yeryüzünde Konaklama adlı iki ciltlik bir kitap yayınlar.

Pablo Neruda şiirlerini kendine has bir dille yazarken dünyadaki acıları doğrudan anlatmasıyla da sevilen bir şair olmuştur. Neruda şiir kalıplarına bağlı kalmadan yazmayı seçmiş ve 1927 Nesli adlı şair topluluğuna katılmıştır. 1934’te İspanya’ya giden Neruda sembolizm, sürrealizm ve füturizm akımlarının etkisinde olan bu toplulukla birlikte hareket eder.

Oğulları Ölen Analara Türkü şiiri tüm dünyada çok sevildi

1936 yılında İspanya İç Savaşı’nı anlatan “Oğulları Ölen Analara Türkü” şiirini yazar ve bu şiiri nedeniyle diplomatlık görevinden alınır. Neruda bu şiirinde iç savaş sırasında şehit düşen insanları anlatır ve bu insanların analarına seslenir. Bu şiirde coşku, kararlılık ve inanç iç içe geçmiştir:

“…Analar, onlar ayakta 
Buğday içindeler, onlar, 
Yücelerden yüce dururlar: 
Dünyayı doruktan seyreden, 
Bir öğle güneşi gibi.

Bir çan darbeleri gibi, 
Onlar. 
Ölmüş gövdeler arasında, 
Zaferi çekiçleyen bir ses gibi 
Onlar, 
Kara bir ses gibi. 
Ey can evinden vurulmuş, 
Toz duman olmuş bacılar! 
İnanın oğullarınıza. 
Kök oldu onlar, 
Sade kök: 
Kan suratlı, 
Taşlar altında. 
Karışmadı toprağa, 
Dağılmış kemikçikleri. 
Ağızları ısırır hala, 
Kuru barutu ; 
Ve demir bir okyanus gibi, 
Titreşirler hala. 
Ben ölmedim der, 
Yumrukları; 
Yukarı kalkık yumrukları, 
Daha…”

Şair yaşadığı topluma karşı sorumludur

Neruda şu sözleriyle halktan yana şiir anlayışını açıkça ortaya koymasının yanında her zaman ezilenlerin safında yer alarak bizim soluğumuzu bize taşımıştır: “Şair, her şeyden önce yaşadığı toplumun sorunlarına, giderek tüm dünyaya karşı sorumludur.”

İç savaşın üzüntüsünü yaşayan Neruda 1937 yılında İspanya Gönüllerde adlı şiir kitabını yayınlar. 1939'da diplomatlık mesleğine geri dönen Neruda, başkonsolos olarak Meksika'ya gider ve 1943 yılına kadar burada kalır. 6 yıl sonra Şili Komünist Partisi'ne girerek senatör olur. Başkan Gonzalez Videla'yı eleştirmesi üzerine hükümeti tarafından 1948'de devlet düşmanı ilan edilir ve gıyabi tutuklama kararıyla aranır. Rahip kılığında Arjantin’e kaçan Neruda, sonraki yıllarda Batı Avrupa, Sovyetler Birliği ve Çin’de yaşarken,1950 yılında Evrensel Şarkı adlı şiirlerini yayınlar. Bu kitabında Latin Amerika’nın tarihi ve mitleriyle doğasına işlerken politik sosyal konuları da şiirlerine konu olarak seçer.

1952'de Şili'ye dönen Neruda takma isimle Kaptanın Dizeleri adlı şiir kitabını yayınlar ve 1955’de evlendiği üçüncü eşine aşkını bu şiirlerle ilan eder. İkinci eşini kırmama adına on yıl sonra bu şiirleri kendisinin yazmadığını söyler.

Komünist parti tarafından başkan adayı olarak gösterildi

1969 yılında Komünist Parti tarafından başkan adayı olarak gösterilen Neruda, Salvador Allende'nin ulusal cephesine katılmak üzere 1970'te adaylığını geri alır. Arkasından Allende tarafından, Fransa'ya büyükelçi olarak atanır. 1971 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü alan Neruda, Nixon’u Devirmeye Çağrı ve Şili Devrimi’ne Övgü adlı şiir kitaplarını yayınlar.

1973'te kansere yakalanan Neruda, Allende'ye karşı düzenlenen askerî darbeden birkaç gün sonra, 23 Eylül 1973'de, 69 yaşında Santiago'da hayatını kaybeder. Anıları ölümünden sonra Yaşadığımı İtiraf Ediyorum adıyla yayınlanır.